‹ بازگشت

 ام آر آی هیپوفیز چه مواردی را بررسی می کند؟

هیپوفیز این اندام کوچک اما حیاتی ، در اعماق جمجمه و درس در زیر هیپوتالاموس قرار گرفته و مسئول تنظیم بسیاری از فرایند های بیولوژیکی بدن است. اما آنچه این غده کوچک را به کانون توجه پزشکان و پژوهشگران تبدیل می کند ، قابلیت آن در بروز اختلالاتی است که طیف گسترده ای از علائم را در سیستم های مختلف بدن ایجاد می کند.

در این میان ام آر آی هیپوفیز به عنوان دقیق ترین ابزار برای تصویر برداری برای مطالعه وضعیت ساختاری و عملکرد این غده ، جایگاه ویژه ای یافته است. در ادامه این مقاله به مبحث ام آر آی هیپوفیز چه مواردی را بررسی می کند؟ می پردازیم.

چرا ام آر آی برای هیپوفیز انجام می شود ؟

بر خلاف سایر روش های تصویر برداری ، ام آر آی امکان مشاهده دقیق ساختار های بسیار کوچک و در عمق قرار گرفته مانند هیپوفیز را بدون ایجاد تابش یونیزان فراهم می کند. در واقع هیپوفیز در فضایی تنگ و نزدیک به ساختارهایی حیاتی مانند کیاسمای بینایی و هیپوتالاموس قرار دارد ، و تنها ام آر آی با قدرت تفکیک بالا می تواند تصویری قابل تحلیل از این ناحیه ارائه دهد. علاوه بر این تکنیک های دینامیک و کنتراست افزوده به ام آر آی توانایی شاناسایی توده هایی به کوچکی چند میلی متر را نیز می دهند.

قابل ذکر است که ام ار آی هیپوفیز با تزریق ماده تزریقی گادولینوم برای وضوح بیشتر تصاویر انجام می شود بطوریکه در ابتدا سکانس های بدون تزریق گرفته شده و سپس از طریق ورید دست ماده گادولینوم را تزریق می کنند و پس از تصاویر بعد از تزریق را با دستگاه ام آر آی می گیرند.

مقالات دیگر : تشخیص آندومتریوز رحم با ام آر آی

ام آر آی هیپوفیز چه مواردی را بررسی می کند ؟

• ساختار آناتومیک غده و حفره زینی ( سلاتورسیکا ) : اولین گام در تحلیل ام آر آی ، ارزیابی کلی ساختار هیپوفیز و محل قرار گیری آن است. انحنای غیر طبیعی حفره زینی ، نازک شدن دیواره ها ، یا جابجایی ساقه هیپوفیز ممکن است نشان دهنده فشار ناشی از توده ای نهفته باشد.
• توده های فعال و غیر فعال هیپوفیز : آدنوم های هیپوفیز به دو دسته ترشح کننده (فعال) و غیر ترشح کننده (غیر فعال) تقسیم می شوند. ام آر آی قادر است بافت های دارای تفاوت را از هم تفکیک کرده و تومور هایی با قطر کمتر از 5 میلی متر را شناسایی کند. تشخیص زود هنگام میکرو آدنوم ها در بیماران با پرولاکتین بالا یا علائم آکرومگالی اهمیت حیاتی دارد.
• تغییرات ساقه هیپوفیز : انحراف ، ضخیم شدن ، یا انسداد ساقه هیپوفیز می تواند نشانه ای از تومور های ناحیه هیپوتالاموس یا بیماری های التهابی مانند سارکوئید یا هیستیوسیتوز باشد. ام آر آی این ناحیه را با دقت بالا مورد بررسی قرار می دهد.
• بررسی عملکرد نوروهیپوفیز : در بخش خلفی نوروهیپوفیز ، ام آر آی قادر است نقطه ی درخشانی که معرف ذخیره ADH است را شناسایی کند. نبود این درخشش در تصاویر ام آر آی می تواند به تشخیص دیابت بی مزه مرکزی کمک کند.
• فشار بر مسیر های بینایی : یکی از علائم بالینی شایع در ماکرو آدنوم های هیپوفیز ، کاهش میدان بینایی است. ام آر آی با نمایش موقعیت توده نسبت به کیاسمای بینایی ، میزان درگیری مسیر های نوری را مشخص می سازد. این اطلاعات برای تصمیم گیری در خصوص جراحی یا مداخله درمانی حیاتی است.
• تشخیص کیست ها و ناهنجاری های مادرزادی : ام آر آی قادر به افتراق بین آدنوم ، کیست راته ، کرانیوفارنژیوما ، و سایر توده های ناحیه سلا است. ترکیب تصاویر T1  و T2 و استفاده از ماده کنتراست زا امکان تمایز بین این ساختار ها را فراهم می کند.
• امکان تشخیص مشکلات هورمونی در بیماران که بر غده هیپوفیز تاثیر می گذارد.

مقالات دیگر : آیا ام آر آی مغز خطر دارد؟

ام آر آی هیپوفیز نه تنها تشخیص ، بلکه نظارت بر درمان است :

یکی از مزایای کمتر شناخته شده ام آر آی هیپوفیز ، ارزیابی روند پاسخ به درمان است . در بیمارانی که تحت درمان دارویی با آگونیست های دوپامین یا پس از جراحی آدنوم قرار گرفته اند ، ام آر آی امکان مقایسه اندازه توده قبل و بعد از درمان را به صورت دقیق فراهم می سازد. به علاوه در بیماران پرتودرمانی شده ، ام آر آی به پایش بروز نکروز یا رشد مجدد بافت پاتولوژیک کمک می کند.

ممنوعیت های قبل از ام آر آی هیپوفیز

1. عدم وجود ایمپلنت فلزی ، ضربان ساز قلب ، کاشت حلزون و سمعک ، کلیپس آنوریسم مغزی ، ترکش و ...
2. عدم باردار بودن
3. عدم وجود جسم خارجی در چشم

اقدامات قبل از ام آر آی هیپوفیز

• قبل از انجام ام آر آی هیپوفیز به بیمار لباسهای یکبار مصرف داده می شود و باید تمامی لباسها و اشیا فلزی و کیف و سکه ، موبایل و کلید و ... را از خود دور کند.
• به دلیل تزریقی بودن ام آر آی هیپوفیز ، بیمار باید ۶ ساعت ناشتا باشد.
• استفاده از هدفون برای بیمار به جهت کاهش سر و صدای ناشی از دستگاه ام آر آی
• بیمار باید در تمام طول تصویربرداری بی حرکت و ثابت بماند تا تصاویر خراب نشود.

نتیجه گیری :

ام آر آی هیپوفیز ، یک فناوری تصویر برداری نیست ؛ بلکه ابزاری برای رمزگشایی از اسرار غده ای کوچک با عملکرد بزرگ است. تشخیص زود هنگام ، برنامه ریزی درمان و پایش طولانی مدت بیماران با اختلالات غده درون ریز ، همگی وابسته به دقت و قابلیت های منحصر بفرد این روش هستند. در عصر پزشکی دقیق ، ام آر آی هیپوفیز یکی از ارکان بی بدیل در مسیر تشخیص و درمان شخص محور به شمار می آید .

مرکز تصویربرداری نگاه – مارلیک – آتیه رشت

شماره تماس : 0133417 - 09116184803

اینستاگرام : https://instageram.com/tasvirbardarinegah

سایت : https://nmamic.ir/

آدرس : رشت – بلوار انصاری – روبروی بانک سپه – کوچه مسعود