نگاه . آتیه . مارلیک

Negah. Marlik. Atiyeh. Medical Imaging Center

کیست تخمدان ، علائم ، تشخیص و درمان

کیست تخمدان ، کیسه هایی پر از مایع در تخمدان و یا سطح آن هستند که بسیار شایع بوده و ممکنست بدون ناراحتی یا با کمی ناراحتی همراه باشند و اصولا بی خطر هستند. در این مقاله به بررسی کیست تخمدان ، علائم ، تشخیص و درمان می پردازیم.

کیست تخمدان چیست؟

سیستم تولید مثل زنان ، دو تخمدان در هر طرف رحم دارد که هم اندازه بوده و به شکل بادام هستند. تخمک ها در تخمدان شد کرده و در چرخه ماهیانه پس از بالغ شدن آزاد می شوند البته در سالهای باروری. کیست تخمدان ، کیسه پر از مایع در سطح یا داخل تخمدان بوده که عموما بدون علامت و بی ضرر است و پس از چند ماه بدون درمان خودبخود برطرف می شود. اما گاها پیچ خورده و یا پاره می شوند که علائم جدی ایجاد می کنند.

بدین منظور بهتر است بانوان معاینات منظم لگن شامل رحم و تخمدان انجام دهند و علائم مشکلات جدی در تخمدان را بشناسند و سریعا درمان را آغاز کنند. کیست تخمدان ممکنست در یکی از دو تخمدان و یا هر ایجاد شود. خوشبختانه بیشتر کیست های تخمدان خوش خیم هستند و تعداد کمی بدخیم یا سرطانی می باشند که عموما در سنین یائسگی بیشتر دیده می شود.

علائم کیست تخمدان چیست؟

در صورتی که کیست تخمدان پاره شود یا پیچ بخورد و یا خیلی بزرگ باشد باعث انسداد خونرسانی به تخمدانها شده و علائم زیر را ایجاد می کند :

  • مشکل در تخلیه روده
  • نیاز مکرر به ادرار
  • درد لگن به همراه حس سنگینی مبهم تا درد شدید و ناگهانی
  • درد در زیر ناف و یا درد یکطرفه لگن
  • درد در زمان رابطه جنسی
  • قاعدگی سنگین یا نامنظم یا قاعدگی های سبکتر از حد عادی
  • احساس سیری شدید بعد از خوردن کمی غذا
  • نفخ و تورم شکم
  • احساس پری و فشار و سنگینی
  • اختلال در بارداری ( گرچه کیست تخمدان بر باروری تاثیر منفی ندارد )

در صورتی که نشانه های فوق را دارید باید به پزشک مراجعه کنید و اگر درد ناگهانی و شدید شکم و لگن به همراه تهوع یا استفراغ یا نشانه های شوک ( پوست سرد و مرطوب ، تنفس سریع ، ضعف و سرگیجه ) دارید ، باید با اورژانس تماس بگیرید.

مقالات دیگر : واریس مری چیست؟

انواع اصلی کیست تخمدان چیست؟

  1. کیست تخمدان عملکردی : این نوع کیست شایعترین نوع کیست تخمدان بوده و بعنوان بخشی از چرخه قاعدگی شکل گرفته و در کوتاه مدت بدون ایجاد درد و ضرر از بین می روند. کیست تخمدان خود بر دو نوع فولیکولی و جسم زرد هستند
  2. کیست تخمدان پاتولوژیک : این نوع کیست در اثر رشد غیرطبیعی در سلولهای تخمدان ایجاد شده و بسیار کمتر رایج است. از علل ایجاد کیست تخمدان پاتولوژیک می توان به بیماریهای زمینه ای مانند آندومتریوز اشاره کرد.

تشخیص کیست تخمدان چیست؟

  • سونوگرافی روی شکمی
  • سونوگرافی واژینال
  • آزمایش خون در صورت سرطانی بودن کیست با برررسی سطح بالای مواد شیمیایی که نشانگر سرطان تخمدان است. گرچه این مشکل می تواند در اثر بیماریهایی مانند اندومتریوز یا عفونت لگن و یا حتی قاعدگی نیز رخ دهد.

در صورتی که در سونوگرافی کیست تخمدان تشخیص داده شد پزشک مجددا سونوگرافی کنترل پس از چند هفته تجویز می کند.

درمان کیست تخمدان چیست؟

درمان کیست تخمدان بستگی به شکل ، سایز و ظاهر کیست دارد و اینکه آیا بیمار علائمی دارد یا خیر؟ آیا بیمار یائسه است یا خیر؟ در بیشتر موارد کیست خودبخود از بین رفته و سونوگرافی پیگیری تجویز می شود. اما در صورت یائسه بودن احتمال سرطان تخمدان بیشتر بوده و پزشک سونوگرافی منظم و آزمایش خون در طول یک سال به جهت نظارت بر کیست تجویز می نماید.

قابل ذکر است که در صورت بزرگ بودن کیست و علائم ایجاد کرده و احتمال سرطان شدن داشته باشند ، ممکنست پزشک با جراحی کیست تخمدان را خارج کند.

سوالات

کیست عملکردی تخمدان چیست؟

تخمدانها هر ماه کیستهای کوچکی به نام فولیکول تولید کرده که این فولیکولها هورمونهای استروژن و پروژسترون تولید کرده و در زمان تخمک گذاری باز می شوند تا تخمک آزاد شود. هر فولیکول ماهانه به رشد خود ادامه می دهد کیست عملکردی شناخته می شود. کیست فولیکولی چیست؟

در نیمه چرخه قاعدگی یک تخمک از فولیکول خود خارج شده و به سمت لوله فالوپ حرکت می کند و زمانی که فولیکول پاره نشود ، تخمک را آزاد نکرده و به رشد خود ادامه داده و تبدیل به کیست فولیکولی می گردد.

کیست جسم زرد چیست؟

بعد از آزاد شدن تخمک ، فولیکول کوچک شده و هورمون استروژن و پروژسترون ( هورمونهای مورد نیاز برای باروری ) تولید می کند و این فولیکول جسم زدر نام دارد. در صورتی که دهانه ای که تخمک از آن بیرون آمده مسدود شود و مایع در جسم زرد انباشته شود ، کیست جسم زرد تشکیل می گردد.

آیا کیست تخمدان از باروری جلوگیری می کند؟

خیر. اما گاها باعث دشواری در بارداری می شود. در صورتی که پزشک برای درمان با جراحی کیست را خارج سازد ، حتی الامکان سعی می کند تا باروری بیمار حفظ شود بدین صورت که تنها کیست را برداشته و تخمدان دست نخورده باقی می ماند و یا تنها یک تخمدان را بیرون می آورد. اما اگر جراحی برای برداشتن هر دو تخمدان لازم باشد ، دیگر تخمکی تولید نشده و باروری بیمار از بین می رود.

عملکرد اصلی تخمدان ها چیست؟

  1. آزاد کردن تخمک هر 28 روز بعنوان بخشی از چرخه قاعدگی هر زن
  2. آزاد کردن هورمون های استروژن و پروژسترون (این دو هورمون جنسی بوده و نقش مهمی در تولید مثل ایفا می کنند)

مرکز تصویربرداری نگاه – مارلیک – آتیه رشت

شماره تماس : 0133417 - 09116184803

اینستاگرام : https://instageram.com/tasvirbardarinegah

سایت : https://nmamic.ir/

آدرس : رشت – بلوار انصاری – روبروی بانک سپه – کوچه مسعود

https://nmamic.ir/CT/

https://nmamic.ir/blog/%D8%B3%D9%88%D9%86%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%87-%DA%86%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D8%AF/#wbb1

https://nmamic.ir/blog/%D9%84%D9%86%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%85-%D8%BA%D8%AF%D8%AF-%D9%84%D9%86%D9%81%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D9%86/#wbb1